Διονύσιος ο Φιλόσοφος, μητροπολίτης Τρίκκης
11 September 2026 · 2 min read
Του Θοδωρή Σπηλιώτη
Σαν σήμερα 11 Σεπτεμβρίου 1611, υπέστη μαρτυρικό θάνατο από τους Οθωμανούς Τούρκους ο πρώην επίσκοπος Τρίκκης Διονύσιος ο Φιλόσοφος, ο οποίος επαναστάτησε εναντίον των Οθωμανών στην Ήπειρο.
Ο Διονύσιος γεννήθηκε και μεγάλωσε στην εποχή κατά την οποία Τούρκοι είχαν καταλάβει τον ελλαδικό χώρο και ο Ελληνικός πληθυσμός στέναζε κάτω από την μεγάλη δοκιμασία της σκλαβιάς.
Σπούδασε στην Βενετία και στην Πάδοβα φιλοσοφία, φιλολογία και ιατρική. Κατόπιν μετέβη στην Κωνσταντινούπολη όπου συνέχισε τις σπουδές του.
Μετά την περάτωση των σπουδών του χειροτονήθηκε ιερέας στο Οικουμενικό πατριαρχείο. Βλέποντας ο Πατριάρχης Ιερεμίας Β τις γνώσεις, τις ικανότητες και το σημαντικό έργο του Διονυσίου στην εκκλησία, τον χειροτόνησε το 1593 επίσκοπο Λαρίσης.
Την δύσκολη εκείνη εποχή της Τουρκοκρατίας, ο σουλτάνος, χρησιμοποιούσε τους επισκόπους και τους προεστούς κάθε επαρχίας ως μεσολαβητές του, για να μπορούν να ελέγχουν τους Έλληνες.
Στην Λάρισα της οποίας επίσκοπος χειροτονήθηκε ο Διονύσιος,δεν υπήρχαν ελληνικές οικογένειες, με αποτέλεσμα να μετατεθεί στην Επισκοπή Τρίκκης.
Στα Τρίκαλα όπου πήγε, ξεσήκωσε τους Έλληνες της Θεσσαλίας να επαναστατήσουν και να ελευθερώσουν την πατρίδα τους. Μαζί του συνεργάστηκε και ο επίσκοπος Φαναρίου και Νεοχωρίου (περιοχή Καρδίτσας) Σεραφείμ, ο οποίος και αυτός ξεσήκωσε τους Έλληνες χριστιανούς της επαρχίας του.
Σε πρώτη φάση σταμάτησαν να πληρώνουν τους βαρείς φόρους που τους είχαν επιβληθεί. Στην συνέχεια στις 15 Νοεμβρίου 1600 οι επαναστάτες της Θεσσαλίας με την βοήθεια των κλεφτών στα βουνά των Αγράφων, ξεσηκώθηκαν κατά των Τούρκων. Όμως οι Οθωμανοί μέσα σε λίγες μέρες κατεπνιξαν την επανάσταση και εφάρμοσαν σκληρά αντίποινα στους Έλληνες της Θεσσαλίας.
Ο Οικουμενικός Πατριάρχης Ματθαίος Β καθαίρεσε τον Διονύσιο από λειτουργό της εκκλησίας και τον κήρυξε έκπτωτο από την επισκοπή του.
Ο Διονύσιος μετέβη στην Ιταλία. Εκεί ξεκίνησε να καταστρώνει επαναστατικά σχέδια. Χωρίς καμία βοήθεια από την Ορθόδοξη εκκλησία ζήτησε βοήθεια από τον Πάπα . Ο Πάπας υποσχέθηκε ότι θα τον βοηθούσε . Έχοντας εξασφαλίσει την υποστήριξη της Δύσης το 1609 επέστρεψε στην Ελλάδα και εγκαταστάθηκε στο Μοναστήρι του Αγίου Δημητρίου στο Διχούνη Θεσπρωτίας.
Από εκεί ξεκίνησε περιοδείες στα χωριά της Θεσπρωτίας και ξεσήκωνε τους Έλληνες κατοίκους να επαναστατήσουν. Συγκέντρωσε 1.100 επαναστάτες και στις 10 Σεπτεμβρίου 1611 επιτέθηκαν στα Ιωάννινα, καταλαμβάνοντας κάποια τμήματα της πόλης.
Την επόμενη μέρα οι Οθωμανοί αντεπιτέθηκαν στους επαναστάτες και σκότωσαν 200 Έλληνες. Οι υπόλοιποι υποχώρησαν στα βουνά. Οι Οθωμανοί συνέλαβαν τον Διονύσιο τον οποίον βασάνισαν σκληρά και τον σκότωσαν με φριχτό τρόπο.
Ο Διονύσιος ήταν ένας από τους πρώτους επαναστάτες την περίοδο της Τουρκοκρατίας, ο οποίος αγωνίστηκε για την ελευθερία της Ελλάδας. Στο πέρασμα του χρόνου, η μνήμη του αποκαταστάθηκε και η εκκλησία τον ανακήρυξε Άγιο. Η μνήμη του τιμάται στις 10 Οκτωβρίου.
