Γωνιά της Γλώσσας 180 – Γεωργίου Ἰ. Βιλλιώτη: Ὁ αὐτόματος, ἡ μνήμη καὶ ἡ μανία

Γεωργίου Ἰ. Βιλλιώτη

Ὁ αὐτόματος, ἡ μνήμη καὶ ἡ μανία

Τὸ «αὐτόματος» στὰ ἀρχαῖα ἑλληνικὰ λεγόταν γιὰ πρόσωπα ποὺ ἐνεργοῦσαν μὲ τὴν δική τους θέληση, καθὼς καὶ γιὰ ἄψυχα πράγματα ποὺ κινοῦνταν ἀπὸ μόνα τους· ὁ Ἀριστοτέλης κάνει λόγο γιὰ κοῦκλες ποὺ φαίνονταν σὰν ζωντανές. Αὐτόματος ἐπίσης ἦταν αὐτὸς ποὺ δὲν εἶχε προφανῆ αἰτία· «αὐτόματος θάνατος»: ὁ φυσικὸς θάνατος. Τὸ ἐπίθετο «αὐτόματος» εἶναι σύνθετο ἀπὸ τὴν ἀντωνυμία αὐτὸς καὶ β’ συνθετικό –ματος, ποὺ ἀνάγεται  στὴν ρίζα μα- ποὺ δηλώνει πνευματικὲς δραστηριότητες τοῦ ἀνθρώπου. Ἡ μανία, τὸ μένος καὶ ἡ μνήμη προέρχονται ἀπὸ κοινὴ ρίζα (Pierre Chantraine, Ἐτυμολογικὸ Λεξικὸ τῆς Ἀρχαίας Ἑλληνικῆς, Ἰνστιτοῦτο Νεοελληνικῶν Σπουδῶν, Θεσσαλονίκη 2022, σελ. 200). Ἡ λέξη αὐτόματος ἔγινε πανευρωπαϊκὴ καὶ εἶναι πολὺ διαδεδομένη λόγῳ τῆς μεγάλης ἀνάπτυξης τῆς τεχνολογίας (πρβλ. ἀγγλ. automatic, γάλλ. automatique).

ΔΕΙΤΕ ΟΛΑ ΤΑ ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΑ ΑΡΘΡΑ ΕΔΩ