Αιγόσθενα: Ένα αριστούργημα της αρχαίας οχυρωματικής τέχνης
Το αρχαίο Φρούριο των Αιγοσθένων, που βρίσκεται στο Πόρτο Γερμενό στη Δυτική Αττική, κατασκευάστηκε στο δεύτερο μισό του 4ου αιώνα π.Χ. και αποτελεί ένα από τα πιο εντυπωσιακά στρατιωτικά οχυρωματικά έργα της αρχαίας Ελλάδας.
Μετά τον σεισμό που σημειώθηκε στις Αλκυονίδες Νήσους στον Κορινθιακό Κόλπο το 1981, το φρούριο έχει υποστεί εκτεταμένη και σχολαστική αποκατάσταση.
Χτισμένο στους πρόποδες του όρους Κιθαιρώνα, τα πέτρινα τείχη του φτάνουν μέχρι τη θάλασσα, στο σημείο που βρίσκεται ο όρμος των Αιγοσθένων, στην ανατολική πλευρά του Κορινθιακού Κόλπου, μόλις 48 χλμ. από την Αθήνα.
Τα Αιγόσθενα ήταν μια αρχαία οχυρωμένη πόλη-λιμάνι της Μεγαρίδας, περίπου 19 χλμ. βορειοδυτικά της αρχαίας πόλης των Μεγάρων, στην οποία ανήκε. Σήμερα, το όνομα αναφέρεται και στο παραθαλάσσιο χωριό που βρίσκεται στους πρόποδες του αρχαίου τείχους, γνωστό και ως Πόρτο Γερμενό.
Η ακρόπολη των Αιγοσθένων είναι διάσημη για τους εντυπωσιακούς πύργους της, μερικοί από τους οποίους είναι οι ψηλότεροι που έχουν διασωθεί από την αρχαιότητα.
Η αρχαία πόλη αποτελούνταν από μια οχυρωμένη ακρόπολη, η οποία συνδεόταν με τη θάλασσα μέσω δύο τειχών. Η ακρόπολη βρισκόταν σε έναν χαμηλό λόφο, περίπου 450 μέτρα από τη θάλασσα, και είχε τετράγωνο σχήμα, με τείχη και πύργους που διατηρούνται σε μεγάλο ύψος. Ο μεγαλύτερος και ψηλότερος πύργος βρίσκεται στη νοτιοανατολική γωνία της ακρόπολης και είναι πλήρως αποκατεστημένος, διαθέτοντας εσωτερικούς χώρους σε τρεις ορόφους που είναι ανοιχτοί στο κοινό.
Το βόρειο τείχος, που οδηγεί στη θάλασσα, διατηρείται σε πολύ καλή κατάσταση, ενώ στο τέλος του υπάρχει ένας πύργος, τα θεμέλια του οποίου είναι πλέον κάτω από το νερό.
Η περιοχή κατοικούνταν συνεχώς μέχρι τους πρώτους χριστιανικούς χρόνους, όπως μαρτυρά η πεντάκλιτη βασιλική του 5ου αιώνα. Στη θέση της βασιλικής, τον 11ο αιώνα χτίστηκε η μικρή εκκλησία της Παναγίας και της Αγίας Άννας. Κατά τη βυζαντινή περίοδο, η ακρόπολη φιλοξενούσε μοναστήρι, τα ερείπια του οποίου περιλαμβάνουν τα κελιά των μοναχών και τον ναό του Αγίου Γεωργίου.
Το φρούριο συνδέθηκε με την Αχαϊκή Συμπολιτεία (243–224 π.Χ.) και αργότερα με τη Βοιωτική Συμπολιτεία (224–146 π.Χ.). Στην περιοχή έχουν βρεθεί επιγραφές που αναφέρουν λατρευτικούς χώρους αφιερωμένους στον Μελάμποδα και τον Ηρακλή.
Σήμερα, το Πόρτο Γερμενό είναι ένα δημοφιλές παραθαλάσσιο θέρετρο με μικρό λιμάνι, ενώ οι εργασίες αποκατάστασης του φρουρίου, υπό τη διεύθυνση της αρχαιολόγου Ευγενίας Τσάλκου, συνεχίζονται από το 2011.
