Γωνιά της Γλώσσας 142 – Γεωργίου Ἰ. Βιλλιώτη: Τὸ σχῆμα τοῦ «εἶμαι» καὶ οἱ ἀποχρώσεις του
Γεωργίου Ἰ. Βιλλιώτη
Τὸ σχῆμα τοῦ «εἶμαι» καὶ οἱ ἀποχρώσεις του
Ἡ κύρια λειτουργία τοῦ σχήματος «εἶμαι» εἶναι νὰ συσχετίσῃ ἕνα χαρακτηριστικὸ μὲ μιὰ δεδομένη ὀντότητα ποὺ οὐσιαστικὰ δὲν παίζει κυρίαρχο ρόλο στὴν σχέση (Γνωστικὲς ἀνιχνεύσεις στὴ Γλῶσσα καὶ στὴ Γλωσσολογία σελ. 116). Αὐτὴ ἡ περιοχὴ εἶναι ἡ Θεσσαλία (στοιχεῖο ταυτοποίησης). Ἡ Θεσσαλία εἶναι γεωγραφικὸ διαμέρισμα τῆς Ἑλλάδας (μέλος σὲ μία κατηγορία). Ἡ Θεσσαλία εἶναι ἡ δεύτερη μεγαλύτερη πεδιάδα καὶ σιτοβολῶνας τῆς ἑλληνικῆς ἐπικράτειας (ἀπόδοση χαρακτηριστικοῦ). Τὸ «ὑπάρχω» δηλώνει ὅτι κάτι ἔχει τελειώσει ὁριστικά, σὲ ἀπομακρυσμένη χρονικὴ περίοδο: Ἡ Αἴγινα ὑπῆρξε ἡ πρώτη πρωτεύουσα τοῦ ἑλληνικοῦ κράτους (1827). Σὲ λογιώτερο ὕφος χρησιμοποιοῦμε τὰ ρήματα «χρηματίζω» καὶ «διατελῶ»: Ὁ Ἀλέξανδρος Κουμουνδοῦρος χρημάτισε/διετέλεσε 10 φορὲς πρωθυπουργὸς τῆς Ἑλλάδας. Στὸν προφορικὸ λόγο μποροῦμε νὰ ἀξιοποιήσουμε τὸ ρῆμα «κάνω»: Ἔκανε τὴν θητεία του στὸ Πολεμικὸ Ναυτικό. Τὸ ρῆμα «στέκομαι» σημαίνει βρίσκομαι κοντὰ σὲ κάποιον καὶ τὸν βοηθῶ: Στάθηκε πάτερας καὶ μάνα μαζί. Ὅταν δὲν εἴμαστε σίγουροι γιὰ τὴν ἰδιότητα ποὺ θέλουμε νὰ ἀποδώσουμε ἐπιλέγουμε τὸ «φαίνομαι» ἢ τὸ «μοιάζει»: Ὁ Νῖκος φαίνεται/μοιάζει στενοχωρημένος. Τὸ ρῆμα «ἀποτελεῖ» δηλώνει τὸ μέρος ἑνὸς συνόλου: Ἡ ἀνεργία ἀποτελεῖ σοβαρὸ παράγοντα κοινωνικῆς ἀναταραχῆς (δὲν εἶναι ὁ μόνος παράγοντας). Τὸ «συνιστῶ» πλησιάζει τὴν σημασία «ἰσοδυναμῶ μὲ κάτι», «παίζω τὸν ρόλο»: ἡ ἀπόφαση αὐτὴ τοῦ Συμβουλίου Ἐπικρατείας συνιστᾶ σταθμὸ στὰ δικαστικὰ χρονικὰ γιὰ τὴν ἰσοτιμία τῶν δύο φύλων.
