Γωνιά της Γλώσσας 201 – Γεωργίου Ἰ. Βιλλιώτη: Διστάζοντας μὲ τὸν ἀριθμὸ δύο

Γεωργίου Ἰ. Βιλλιώτη

Διστάζοντας μὲ τὸν ἀριθμὸ δύο

Συχνὰ ἐκφράζουμε τὸν δισταγμό μας γιὰ τὴν λήψη μιᾶς ἀπόφασης, ἐπειδὴ δὲν εἴμαστε βέβαιοι γιὰ τὴν ὀρθότητά της. Ποιά ἀπόφαση νὰ πάρουμε, τί νὰ ἐπιλέξουμε, τὸ ἕνα ἢ τὸ ἄλλο. Πίσω ἀπὸ τὸν δισταγμὸ κρύβεται ὁ ἀριθμὸς «δύο», διότι βρισκόμαστε σὲ δίλημμα τί ἀπὸ τὰ δύο νὰ ἐπιλέξουμε. Λέξεις λοιπὸν ποὺ ἐκφράζουν δισταγμὸ ἐτυμολογοῦνται συνήθως ἀπὸ τὸ ἀριθμὸ «δύο» ἢ τὸ «ἀμφί» (καὶ ἀπὸ δύο πλευρές). Τὸ «διστάζω» εἶναι σύνθετο ἀπὸ τὸ δι- καὶ τὸ ἵσταμαι, ἄρα ἵσταμαι, στέκομαι, βρίσκομαι ἀνάμεσα σὲ δύο. Τὸ «δίλημμα» εἶναι σύνθετο ἀπὸ τὸ δι- καὶ τὸ λαμβάνω, ἄρα βρίσκομαι σὲ ἀμηχανία νὰ λάβω, νὰ διαλέξω ἀνάμεσα σὲ δύο ἐπώδυνες λύσεις.   Ὁ «ἐνδοιασμὸς» σχηματίστηκε ἀπὸ τὴν φράση «ἐν δοιῇ» (ἀνάμεσα σὲ δύο). Τὸ ρῆμα «ἀμφιταλαντεύομαι» (ἀδυνατῶ νὰ ἀποφασίσω ἀνάμεσα σὲ δύο πράγματα) εἶναι σύνθετο ἀπὸ τὴν πρόθεση «ἀμφί» καὶ τὸ ρῆμα «ταλαντεύομαι». Τὸ «ἀμφὶ» εἶναι καὶ πρῶτο συνθετικὸ στὰ ρήματα «ἀμφιβάλλω» (ἀρχικὴ σημασία «ρίχνω ἐδῶ κι ἐκεῖ»), «ἀμφισβητῶ» καὶ «ἀμφιρρέπω». Τὸ «ἐπαμφοτερίζω» τέλος, ἀδυνατῶ νὰ ἀποφασίσω ποιὰ γνώμη θὰ ἀκολουθήσω ἀνάμεσα σὲ δύο (ἀμφότερα).

ΔΕΙΤΕ ΟΛΑ ΤΑ ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΑ ΑΡΘΡΑ ΕΔΩ