Η άλωση της Μικράς Ασίας από τους Σελτζούκους Τούρκους
28 Αυγούστου 2026 · 2 λεπτά
Του Θοδωρή Σπηλιώτη
Σαν σήμερα 26 Αυγούστου 1071, ο Βυζαντινός στρατός συνθλίβεται από τους Σελτζούκους Τούρκους στο Ματζικέρτ, με αποτέλεσμα να αποκοπεί η Μικρά Ασία από την Βυζαντινή αυτοκρατορία.
Πώς όμως έφτασε η αυτοκρατορία σε αυτό το σημείο; Μετά τον θάνατο του βυζαντινού αυτοκράτορα Βασιλείου Β Βουλγαροκτόνου, ξεκίνησε μια καταστροφική περίοδος για την αυτοκρατορία. Οι διάδοχοι του αδιαφόρησαν για την οικονομία και τον στρατό, με αποτέλεσμα σταδιακά το στράτευμα να διαλυθεί. (ΣΧΟΛΙΟ: υπάρχουν άραγε κοινά στοιχεία με το σήμερα?)
Την ίδια περίοδο, οι εξωτερικοί εχθροί του Βυζαντίου εισέβαλαν σε περιοχές της αυτοκρατορίας και λεηλατούσαν τις πόλεις και τα χωριά.
Ωστόσο ο πιο απειλητικός εχθρός της αυτοκρατορίας ήταν οι Σελτζούκοι Τούρκοι. Αφού κατέλαβαν την Περσία και το Αραβικό χαλιφάτο της Βαγδάτης, ξεκίνησαν τις επιδρομές τους στην Μικρά Ασία.
Στην Κωνσταντινούπολη επικρατούσε πολιτική αστάθεια. Η κατάσταση αυτή έφερε στον θρόνο της αυτοκρατορίας το 1068 τον γενναίο στρατηγό Ρωμανό τον Διογένη.
Ο Ρωμανός ξεκίνησε εκστρατεία στην Μικρά Ασία για να απομακρύνει τους Σελτζούκους Τούρκους. Οι πρώτες του επιχειρήσεις ήταν επιτυχείς. Αρχικά προστάτεψε τους κατοίκους του Πόντου από τις επιδρομές των Σελτζούκων και απελευθέρωσε την Ιεράπολη της Φρυγίας.
Το καλοκαίρι του 1071 ο Ρωμανός εισέβαλε με 40.000 στρατιώτες στην Αρμενία και το 1071 απελευθέρωσε την Θεοδοσίουπολη (σημερινό Ερζερούμ). Στη συνέχεια αποφάσισε να προχωρήσει στο Ματζικέρτ και να το απελευθερώσει.
Ο σουλτάνος Αλπ Ασλάν έμαθε ότι ο Ρωμανός κατευθύνονταν στο Ματζικέρτ και έφυγε από το Χαλέπι για να τον πολεμήσει. Μερικοί στρατηγοί του Ρωμανού τον προέτρεψαν να μην προχωρήσει στο Ματζικέρτ και να μείνει πίσω. Ο Ρωμανός όμως επέμενε στην απόφαση του.
Στην πορεία ο μισός στρατός λιποτάκτησε, μαζί με τους μισθοφόρους του, αφήνοντας τον Ρωμανό εντελώς εκτεθειμένο. Εντούτοις μπόρεσε να φτάσει στο Ματζικέρτ και να το ελευθερώσει.
Στις 26 Αυγούστου 1071, ο Ρωμανός παρέταξε τον στρατό του για την τελική μάχη. Ο ίδιος διοικούσε το κέντρο, ο στρατηγός Νικηφόρος Βρυέννιος την αριστερή πτέρυγα και την δεξιά πτέρυγα ο Θεόδωρος Αλυάτης. Την οπισθοφυλακή διοικούσε ο Ανδρόνικος Δούκας.
Ο Βυζαντινός στρατός πολέμησε γενναία, αλλά οι Τούρκοι κατάφεραν να διαλύσουν την δεξιά πτέρυγα και να την εξολοθρεύσουν. Ο Ρωμανός διέταξε τον Ανδρόνικο Δούκα να επιτεθεί με την οπισθοφυλακή.Ο Ανδρόνικος δυστυχώς πρόδωσε τον αυτοκράτορα του και υποχώρησε από την μάχη. Μάλιστα διέδιδε ότι ο Ρωμανός σκοτώθηκε και με τον τρόπο αυτό προκάλεσε μεγαλύτερη ταραχή στο στράτευμα.
Μετά από την εξέλιξη αυτή ο Ρωμανός έχοντας μείνει μόνος του, παραδόθηκε και αιχμαλωτίστηκε. Οι στρατηγοί Νικηφόρος Βρυέννιος και Θεόδωρος Αλυάτης κατάφεραν να ξεφύγουν.
Αποτέλεσμα της οδυνηρής ήττας ήταν η Μικρά Ασία να μείνει τελείως απροστάτευτη, με αποτέλεσμα μέσα στα επόμενα 10 χρόνια να πέσει στα χέρια των Σελτζούκων Τούρκων. Επιπλέον η Βυζαντινή αυτοκρατορία υποχρεώθηκε να πληρώνει ετήσιο φόρο και να παραδώσει σημαντικά φρούρια της.
